//gportal.hu//gportal.hu/image/unknown.jpg//gportal.hu//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=64117942013-07-21 07:09:07//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=39798442007-11-22 14:37:00//gportal.hu/gindex.php?pg=23665101&nid=39437822007-11-09 13:13:07//gportal.hu/gindex.php?pg=23665101&nid=39434932007-11-09 10:40:59//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=39434772007-11-09 10:32:41//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=39414982007-11-08 15:14:12//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=39407542007-11-07 23:14:42//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38812352007-10-21 23:00:52//gportal.hu/gindex.php?pg=23665101&nid=38690252007-10-18 09:07:45//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590902007-10-14 11:17:20//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590812007-10-14 11:14:47//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590752007-10-14 11:12:47//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590552007-10-14 11:07:39//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590342007-10-14 11:04:55//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38590112007-10-14 11:01:50//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38589952007-10-14 10:58:26//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38589622007-10-14 10:52:12//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38589442007-10-14 10:48:15//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38589012007-10-14 10:39:31//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38588812007-10-14 10:33:44//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38588532007-10-14 10:26:53//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38587512007-10-14 09:52:05//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38587212007-10-14 09:40:08//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38587122007-10-14 09:32:07//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38586942007-10-14 09:26:01//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38586762007-10-14 09:18:04//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=38464902007-10-09 22:05:12//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38464632007-10-09 21:53:52//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38464342007-10-09 21:41:20//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38464232007-10-09 21:35:13//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38444712007-10-09 10:18:27//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38444382007-10-09 09:53:08=ddo.getTime()) document.write(''); }   Zbudowanie dobrze działającej instalacji elektrycznej daje nam gwarancję, że nie będzie ona niebezpieczna dla użytkowników. Ale same bezpieczniki tego nie zapewnią. Warto pomyśleć o dodatkowym zabezpieczeniu - wyłącznikach różnicowoprądowych.Każdemu użytkownikowi urządzeń elektrycznych, który dysponuje przeciętną wiedzą na temat prądu elektrycznego, wydaje się, że instalacja jest zabezpieczona i niegroźna, jeżeli na jej początku znajdują się bezpieczniki. Najlepiej jeśli automatyczne - wtedy wrażenie bezpieczeństwa zamienia się w pewność.Zastosowanie Rzeczywiście bezpiecznik chroni, niestety, tylko częściowo. Wyłącza dopływ prądu, jeżeli instalacja jest przeciążona lub jeśli dojdzie w niej do zwarcia. Jego zadaniem jest przede wszystkim ochrona instalacji przed przegrzaniem i niedopuszczenie do jej zniszczenia.Zdarza się jednak, że uszkodzona instalacja porazi użytkowników, a niestwierdzający przeciążenia lub zwarcia bezpiecznik nie odetnie dopływu prądu. Przykładowo: lokator dotknie uszkodzonej izolacji przewodu fazowego, ale nie zamknie się obwód łączący z bezpiecznikiem. Wówczas może dojść do śmiertelnego porażenia.Wyłącznik różnicowoprądowy ma zadziałać właśnie w takich nietypowych sytuacjach, z którymi bezpiecznik sobie nie "radzi". Oprócz zabezpieczenia przed porażeniem wyłącznik chroni obiekt przed pożarem. Przepływający do ziemi z uszkodzonego przewodu prąd działa jak grzałka i jeśli nie zostanie dostatecznie szybko wyłączony, może spowodować zapalenie się niektórych powierzchni. Najbardziej niebezpieczne są rozdrobnione materiały palne w postaci pyłu.Działanie Wyłączniki różnicowoprądowe to bardzo skomplikowane urządzenia. Wykorzystano w nich zjawisko pola magnetycznego wytwarzanego przez prąd w przewodach. Jeżeli instalacja elektryczna funkcjonuje sprawnie, to pole magnetyczne przewodów przechodzących przez wyłącznik sumuje się do zera (na podstawie prawa Kirchhoffa suma wszystkich prądów wynosi zero).Jeśli jednak dojdzie do uszkodzenia i w którymś miejscu prąd wydostanie się poza instalację, równowaga pól magnetycznych zostanie zakłócona i wyłącznik - dzięki specjalnemu mechanizmowi - odetnie napięcie od uszkodzonej sieci. Powinno to nastąpić w czasie nie dłuższym niż 0,2 sekundy od momentu powstania niebezpieczeństwa.Rodzaje W zależności od zastosowania i typu prądu przepływającego przez instalację można wybrać odpowiedni typ wyłącznika. Można go stosować, zabezpieczając zarówno pojedyncze urządzenia (pralki, komputery), jak i duże instalacje - np. place budów, stacje benzynowe albo szkoły.Dostępne są wyłączniki reagujące na prąd o natężeniu od 10 do 500 mA. Jeżeli wyłącznik ma zapewnić działanie przeciwporażeniowe, powinien wyłączać instalację przy prądzie różnicowym (czyli wydostającym się poza instalację) o natężeniu do 30 mA. Wyłączniki tolerujące prądy do 500 mA dopuszczalne są tylko w przypadku ochrony przeciwpożarowej - np. w halach fabrycznych - ale potencjały tej wielkości są niebezpieczne dla człowieka.Istnieje także podział wyłączników w zależności od rodzaju prądu w instalacji. Najpopularniejszy w Polsce jest wyłącznik na prąd przemienny. Nie nadaje się on jednak do każdego typu instalacji.Jeśli przyłączonych jest do niej wiele urządzeń z zastosowanymi elementami elektronicznymi, może dojść do chwilowych, niezauważalnych dla użytkownika zaburzeń przepływu prądu. Może to spowodować, że wyłącznik różnicowoprądowy nie zareaguje, kiedy trzeba. Dla takich instalacji przewidziany jest inny, bardziej czuły typ wyłączników - reagujący na prądy przemienne i pulsujące (oznaczenie A).Wady Wyłączniki różnicowoprądowe mają jedną poważną "wadę". Mogą dobrze spełniać swą rolę jedynie w dobrze wykonanych instalacjach, do których są podłączone sprawne urządzenia. Niedopuszczalne są choćby minimalne ucieczki prądu z instalacji - co w starszych instalacjach często się zdarza. Czuły wyłącznik może bowiem sparaliżować pracę instalacji, nie dopuszczając do jej włączenia lub też bardzo często wyłączając napięcie.Dlatego też założenie wyłączników różnicowoprądowych zaleca się tylko w przypadku gruntownej modernizacji instalacji dotychczasowych lub też budowy nowych. Najlepiej, by robiła to wyspecjalizowana firma sprawdzona już w montażu tego typu instalacji.Cena wyłączników różnicowoprądowych zależy od maksymalnego natężenia instalacji i rodzaju prądu - jedno- bądź trójfazowego.   Mgr inż. Andrzej BoczkowskiSekcja Instalacji i Urządzeń ElektrycznychStowarzyszenie Elektryków Polskich Wybrane zagadnienia ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych do 1 kV Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych sprowadza się do zapewnienia ochrony przed następującymi podstawowymi zagrożeniami:- porażeniem prądem elektrycznym,- prądami przeciążeniowymi i zwarciowymi,- przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych,- skutkami cieplnymi.Skuteczność ochrony przed wyżej wymienionymi zagrożeniami zależy od zastosowanych, w instalacjach elektrycznych, rozwiązań oraz środków technicznych. Miarą skuteczności tej ochrony jest liczba śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym oraz liczba pożarów, będących następstwem wad lub nieprawidłowej eksploatacji instalacji elektrycznych.Z przeprowadzonych analiz wynika, że liczba śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym w ciągu roku, przypadająca na jeden milion mieszkańców w Polsce zmniejszyła się z 9,5 w latach 1980 ÷ 1985 do 6,1 w latach 1991 ÷ 2001 z tendencją dalszego zmniejszania się w następnych latach. Jednak nadal liczba śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym jest w Polsce 3 ÷ 4-krotnie większa niż w krajach Zachodniej Europy. Liczba śmiertelnych wypadków poza statystycznym miejscem pracy, spowodowanych porażeniem prądem elektrycznym, w stosunku do ogółu śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym wynosi w Polsce około 86 %.Wynika z tego, że niebezpieczeństwo śmiertelnych porażeń prądem elektrycznym występuje przede wszystkim w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych oraz w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych.Nadal najwięcej wypadków odnotowuje się na wsi, prawie dwukrotnie większy wskaźnik śmiertelnych wypadków w stosunku do wypadków w mieście.Równie częste są przypadki powstania pożarów spowodowanych niesprawną instalacją elektryczną. Ich procentowy udział w ogólnej liczbie pożarów w budynkach, według danych za 2002 rok jest na poziomie 13 %.Zasadniczy wpływ na dużą liczbę śmiertelnych porażeń prądem elektrycznym oraz pożarów w Polsce ma na ogół zły stan techniczny instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych, w tym w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych oraz w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych, a także stosowanie niedoskonałych i niewystarczających środków ochrony przed zagrożeniami w tych instalacjach, a mianowicie:- powszechne stosowanie układu sieci TN-C w instalacjach elektrycznych z przewodami o małych przekrojach (1,5 ÷ 10mm2) przeważnie aluminiowymi, zwiększającymi możliwość uszkodzeń mechanicznych i przerw, szczególnie w przewodach ochronnoneutralnych PEN występujących w tym układzie sieci. Stąd wynikające często przypadki pojawiania się na obudowach metalowych odbiorników napięć dotykowych wyższych od dopuszczalnych długotrwale. Również pojawianie się na przewodzie PEN napięcia niekorzystnego dla użytkowanych odbiorników, wywołanego przepływem przez ten przewód prądu wyrównawczego, spowodowanego zaistnieniem asymetrii prądowej w instalacji,- stosowanie układu sieci TT, nie zawsze gwarantującego skuteczność ochrony przeciwporażeniowej, głównie z uwagi na dość często występujące trudności w zapewnieniu wymaganych rezystancji uziemień oraz przypadki przerw w przewodach uziemiających,- powszechne użytkowanie bezpieczników topikowych, jako urządzeń samoczynnego wyłączenia. Stosowanie wyłączników nadprądowych było znikomo małe. Przy doborze bezpieczników topikowych, korzystanie z współczynników "k", o wartościach powodujących rzeczywiste czasy samoczynnego wyłączenia wielokrotnie dłuższe od czasów wymaganych,- niestosowanie połączeń wyrównawczych dodatkowych (miejscowych), a także bardzo często połączeń wyrównawczych głównych, - niestosowanie ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony dodatkowej) w pomieszczeniach o podłodze źle przewodzącej, przeznaczonych na stały pobyt ludzi, pomimo występowania w tych pomieszczeniach metalowych uziemionych rur i grzejników centralnego ogrzewania oraz metalowych rur wodociągowych i gazowych. Dopuszczenie możliwości stosowania w wyżej wymienionych pomieszczeniach odbiorników klasy ochronności "0",- niestosowanie wyłączników ochronnych różnicowoprądowych,- niestosowanie ograniczników przepięć,- w rozwiązaniach instalacji elektrycznych prowadzenie przewodów w sposób wykluczający ich wymienialność,- stosowanie zbyt małej liczby obwodów odbiorczych oraz gniazd wtyczkowych i wypustów oświetleniowych.W Polsce, w miastach i na wsi, istnieje ponad 11 milionów mieszkań oraz ponad 2 miliony gospodarstw rolniczych i ogrodniczych.Instalacje elektryczne w tych obiektach, z wyjątkiem budowanych w ostatnich latach, nie odpowiadają wymaganiom Polskiej Normy PN-IEC 60364 "Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych" oraz "Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie".Są to instalacje elektryczne nie w pełni sprawne, będące źródłem wyżej wymienionych zagrożeń. Istnieje w związku z tym konieczność modernizacji instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych, w tym szczególnie w mieszkaniach i budynkach mieszkalnych oraz w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych.W instalacjach modernizowanych lub nowo budowanych należy zapewnić konieczność realizacji nowych, preferowanych rozwiązań, które są objęte wymaganiami normy PN-IEC 60364 oraz "Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie".Przepisy ochrony przeciwporażeniowej, zawarte w normie PN-IEC 60364, są przede wszystkim odzwierciedleniem rozpoznania skutków przepływu prądu elektrycznego przez ciało ludzkie, dostępnych środków ochrony oraz warunków ekonomicznych.W ostatnich 30 latach nastąpił znaczny postęp w rozpoznaniu skutków rażenia człowieka prądem. Prowadzone w tym zakresie badania na ludziach i zwierzętach były przedmiotem szczegółowych analiz oraz raportów Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC). W kolejnych wydaniach raportu 479 Komisji IEC opublikowane zostały uzgodnione poglądy, dotyczące reakcji organizmu człowieka na przepływ prądu przemiennego i stałego.Skutki oddziaływania prądu przemiennego o częstotliwości 50/60 Hz na ciało ludzkie zależą od wartości prądu I, przepływającego przez ciało ludzkie oraz czasu przepływu t. Ze względu na prawdopodobieństwo występowania określonych skutków można wyróżnić następujące strefy przedstawione na rysunku nr 1:   Rys. 1. Strefy skutków oddziaływania prądu przemiennego o częstotliwości 50/60 Hz na ciało ludzkie, na drodze lewa ręka - stopy AC-1 zazwyczaj brak reakcji organizmu,AC-2 zazwyczaj nie występują szkodliwe skutki patofizjologiczne. Linia b jest progiem samodzielnego uwolnienia człowieka od kontaktu z częścią pod napięciem,AC-3 zazwyczaj nie występują uszkodzenia organiczne. Prawdopodobieństwo skurczu mięśni i trudności w oddychaniu przy przepływie prądu w czasie dłuższym niż 2 s. Odwracalne zakłócenia powstawania i przenoszenia impulsów w sercu, włącznie z migotaniem przedsionków i przejściową blokadą pracy serca, bez migotania komór serca, wzrastające wraz z wielkością prądu i czasem jego przepływu,AC-4 dodatkowo, oprócz skutków charakterystycznych dla strefy AC-3, pojawia się wzrastające wraz z wartością prądu i czasem jego przepływu niebezpieczeństwo skutków patofizjologicznych, np. zatrzymanie czynności serca, zatrzymanie oddychania i ciężkie oparzenia.Ze względu na prawdopodobieństwo wywołania migotania komór serca wyróżnia się następujące strefy:AC-4.1 5 % przypadków migotania komór serca,AC-4.2 nie więcej niż 50 % przypadków,AC-4.3 powyżej 50 % przypadków.Przyjęto, że graniczna bezpieczna wartość prądu rażeniowego, płynącego w dłuższym czasie przez ciało ludzkie, wynosi 30 mA dla prądu przemiennego.Znajomość współczynnika prądu serca F pozwala na obliczanie prądów Id na innych drogach przepływu niż lewa ręka - stopy, które stanowią to samo niebezpieczeństwo wystąpienia migotania komór serca w odniesieniu do prądu I lewa ręka - stopy, przedstawionego na rysunku nr 1. Jego wartość jest stosunkiem: gdzie:I - prąd płynący przez ciało ludzkie na drodze lewa ręka - stopy przedstawiony na rysunku nr 1,Id - prąd płynący przez ciało ludzkie na drogach przedstawionych w tablicy nr 1, wywołujący te same skutki jak prąd I,F - współczynnik prądu serca, o wartościach dla różnych dróg przepływu prądu Id podanych w tablicy nr 1. Tablica 1. Współczynnik prądu serca dla różnych dróg przepływu prądu przez ciało ludzkie Przykład: prąd 200 mA płynący przez ciało ludzkie na drodze lewa ręka do prawej ręki powoduje taki sam skutek, jak prąd 80 mA płynący na drodze lewa ręka do obydwu stóp.Skutki oddziaływania prądu stałego na ciało ludzkie zależą od wartości prądu I, przepływającego przez ciało ludzkie oraz czasu przepływu t.Ze względu na prawdopodobieństwo występowania określonych skutków można wyróżnić następujące strefy przedstawione na rysunku nr 2. Rys. 2. Strefy skutków oddziaływania prądu stałego (prąd wznoszący) na ciało ludzkie, na drodze lewa ręka - stopyDC-1 zazwyczaj brak reakcji organizmu,DC-2 zazwyczaj nie występują szkodliwe skutki patofizjologiczne,DC-3 zazwyczaj nie występują uszkodzenia organiczne. Prawdopodobieństwo odwracalnych zakłóceń powstawania i przewodzenia impulsów w sercu, wzrastających wraz z natężeniem prądu i czasem ,DC-4 prawdopodobieństwo wywołania migotania komór serca oraz wzrastające wraz z natężeniem prądu i czasem inne szkodliwe skutki patofizjologiczne, np. ciężkie oparzenia.Ze względu na prawdopodobieństwo wywołania migotania komór serca wyróżnia się następujące strefy:DC-4.1 5 % przypadków migotania komór serca,DC-4.2 nie więcej niż 50 % przypadków,DC-4.3 powyżej 50 % przypadków.Informacje dotyczące wypadków porażeń prądem stałym oraz przeprowadzone badania wskazują, że:- niebezpieczeństwo migotania komór serca jest w zasadzie związane z prądami wzdłużnymi (prąd płynący wzdłuż tułowia ciała ludzkiego, np. od ręki do stóp). Dla prądów poprzecznych (prąd płynący w poprzek tułowia ciała ludzkiego, np. od ręki do ręki) migotania komór serca mogą pojawiać się przy większych natężeniach prądu,- próg migotania komór serca dla prądów opadających (prąd płynący przez ciało ludzkie, dla którego stopa stanowi biegun ujemny) jest około dwa razy wyższy, niż dla prądów wznoszących (prąd płynący przez ciało ludzkie, dla którego stopa stanowi biegun dodatni).Na podstawie określonych wartości impedancji i rezystancji ciała ludzkiego oraz wartości prądu rażeniowego, wyznaczono wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale w różnych warunkach środowiskowych.W warunkach środowiskowych normalnych, wartość napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL wynosi 50 V dla prądu przemiennego i 120 V dla prądu stałego. Do środowisk o warunkach normalnych zalicza się lokale mieszkalne i biurowe, sale widowiskowe i teatralne, klasy szkolne (z wyjątkiem niektórych laboratoriów) itp.W warunkach środowiskowych o zwiększonym zagrożeniu, wartość napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL wynosi 25 V dla prądu przemiennego i 60 V dla prądu stałego. Do środowisk o zwiększonym zagrożeniu zalicza się łazienki i natryski, sauny, pomieszczenia dla zwierząt domowych, bloki operacyjne szpitali, hydrofornie, wymiennikownie ciepła, przestrzenie ograniczone powierzchniami przewodzącymi, kanały rewizyjne, kempingi, tereny budowy i rozbiórki, tereny otwarte itp.W warunkach zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym, jakie może nastąpić przy zetknięciu się ciała ludzkiego zanurzonego w wodzie z elementami znajdującymi się pod napięciem, wartość napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL wynosi 12 V dla prądu przemiennego i 30 V dla prądu stałego.Określono również dla prądów rażeniowych przemiennych, odpowiadających krzywej C1 na rysunku nr 1 oraz impedancji ciała ludzkiego, które nie są przekroczone dla 5% populacji, czasy utrzymywania się napięć dotykowych, przekraczających wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale, bez powodowania zagrożenia dla ciała ludzkiego. Dane te przedstawione są na rysunku nr 3.   Rys. 3. Największe dopuszczalne napięcia dotykowe UD w zależności od czasu rażenia Tr Powyższe dane stanowiły podstawę do ustalenia maksymalnych czasów samoczynnego wyłączenia zasilania w warunkach środowiskowych normalnych oraz w warunkach środowiskowych o zwiększonym zagrożeniu.Norma PN-IEC 60364 wnosi szereg nowych postanowień w zakresie ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych do 1 kV. Najistotniejsze postanowienia wymieniono poniżej.   1. Warunki środowiskowe     Przyjęto zasadę, że ogólne postanowienia normy dotyczą normalnych warunków środowiskowych i rozwiązań instalacji elektrycznych, natomiast w warunkach środowiskowych stwarzających zwiększone zagrożenie wprowadza się odpowiednie obostrzenia i stosuje się specjalne rozwiązania instalacji elektrycznych.Poszczególne rodzaje warunków środowiskowych zostały usystematyzowane i pooznaczane za pomocą kodu literowo-cyfrowego. Podane one są w arkuszu 3.O doborze środków ochrony przeciwporażeniowej, w praktyce decydują następujące warunki środowiskowe:       BA - zdolność osób,       BB - elektryczna rezystancja ciała ludzkiego,       BC - kontakt ludzi z potencjałem ziemi.Doboru środków ochrony przeciwporażeniowej dla normalnych warunków środowiskowych należy dokonywać w oparciu o arkusz 41.Natomiast obostrzenia i specjalne rozwiązania instalacji elektrycznych obejmują arkusze normy grupy 700.Obostrzenia te polegają głównie na:- zakazie umieszczania urządzeń elektrycznych w odpowiednich miejscach (strefach),- zakazie stosowania niektórych środków ochrony; np. barier, umieszczania poza zasięgiem ręki, izolowania stanowiska, nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych,- stosowaniu urządzeń o odpowiednich stopniach ochrony,- konieczności stosowania dodatkowych (miejscowych) połączeń wyrównawczych,- konieczności obniżenia napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale w określonych warunkach otoczenia do wartości 25 V i 12 V prądu przemiennego oraz odpowiednio 60 V i 30 V prądu stałego,- konieczności stosowania urządzeń ochronnych różnicowoprądowych o znamionowym prądzie różnicowym nie większym niż 30 mA jako uzupełniającego środka ochrony przed dotykiem bezpośrednim,- kontroli stanu izolacji (doziemienia) w układach sieci IT.   2. Napięcia Napięcia zostały podzielone na dwa zakresy w sposób podany w tablicy nr 2.Tablica 2. Zakresy napięć U - napięcie znamionowe instalacji (V)Schemat podziału wyżej wymienionych napięć jest następujący:a) napięcia zakresu I:- bardzo niskie napięcie SELV- bardzo niskie napięcie PELV- bardzo niskie napięcie funkcjonalne FELVb) napięcia zakresu II:- napięcie w układzie sieci TN- napięcie w układzie sieci TT- napięcie w układzie sieci IT,- napięcie separowane.   3. Układy sieci Sieci napięcia zakresu II, w zależności od sposobu uziemienia dzielą się na różnego rodzaju układy sieci.Poszczególne układy sieci oznacza się z pomocą symboli literowych, przy czym:- pierwsza litera oznacza związek pomiędzy układem sieci a ziemią:T: - bezpośrednie połączenie jednego punktu układu sieci z ziemią. Najczęściej jest łączony z ziemią punkt neutralny,I: - wszystkie części czynne, to znaczy mogące się znaleźć pod napięciem w warunkach normalnej pracy są izolowane od ziemi, lub - jeden punkt układu sieci jest połączony z ziemią poprzez impedancję lub bezpiecznik iskiernikowy (uziemienie otwarte),- druga litera oznacza związek pomiędzy częściami przewodzącymi dostępnymi a ziemią:N: - bezpośrednie połączenie (chodzi tu o połączenie metaliczne) podlegających ochronie części przewodzących dostępnych, z uziemionym punktem układu sieci; zazwyczaj z uziemionym punktem neutralnym,T: - bezpośrednie połączenie z ziemią (chodzi tu o uziemienie) podlegających ochronie części przewodzących dostępnych, niezależnie od uziemienia punktu układu sieci; zazwyczaj uziemienia punktu neutralnego.- następna litera (litery) oznacza związek pomiędzy przewodem (żyłą) neutralnym N i przewodem (żyłą) ochronnym PE:C: - funkcję przewodu neutralnego i przewodu ochronnego spełnia jeden przewód, zwany przewodem ochronno-neutralnym PEN,S: - funkcję przewodu neutralnego i przewodu ochronnego spełniają osobne przewody - przewód N i przewód PE,C-S: - w pierwszej części sieci, licząc od strony zasilania zastosowany jest przewód ochronno-neutralny PEN, a w drugiej osobny przewód neutralny N i przewód ochronny PE.W tablicy nr 3 podano oznaczenia przewodów i zacisków urządzeń różnego przeznaczenia.Tablica 3. Oznaczenia przewodów i zacisków urządzeń Schematy układów sieci przedstawiono na rysunku nr 4. Oznaczenia: L1; L2; L3 - przewody fazowe prądu przemiennego; N - przewód neutralny; PE - przewód ochronny lub uziemienia ochronnego; PEN - przewód ochronno-neutralny; FE - przewód uziemienia funkcjonalnego; Z - impedancjaRys. 4. Schematy stosowanych układów sieci TN (TN-C; TN-S; TN-C-S), TT oraz IT Dotychczas w kraju najczęściej stosowany był układ sieci TN-C. W układzie tym występuje przewód ochronno-neutralny PEN.Zgodnie z postanowieniami normy, w instalacjach elektrycznych ułożonych na stałe, przewód ochronno-neutralny PEN powinien mieć przekrój żyły nie mniejszy niż 10 mm2 Cu lub 16 mm2 Al.W związku z niewłaściwą relacją pomiędzy przekrojami przewodu PEN i przewodów fazowych L, w odniesieniu do instalacji elektrycznej w budynkach (przekrój przewodu PEN w większości przypadków może kilkakrotnie przewyższać przekroje przewodów fazowych L) oraz dążeniem do poprawy stanu bezpieczeństwa przeciwporażeniowego użytkowników, koniecznością staje się stosowanie układu sieci TN-S lub TN-C-S.Układy te zapewniają rozdzielenie funkcji przewodu ochronno-neutralnego PEN na przewód ochronny PE i neutralny N oraz likwidują szereg niepożądanych zjawisk, takich jak:- pojawienie się napięcia fazowego na obudowach metalowych odbiorników, wywołane przerwą ciągłości przewodu PEN,- pojawienie się na przewodzie PEN napięcia niekorzystnego dla użytkowanych odbiorników, wywołanego przepływem przez ten przewód prądu wyrównawczego, spowodowanego zaistnieniem asymetrii prądowej w instalacji.Rozdzielenie funkcji przewodu ochronno-neutralnego PEN na przewód ochronny PE i neutralny N, w przypadku układu sieci TN-C-S, powinno następować w złączu lub w rozdzielnicy głównej budynku, a punkt rozdziału powinien być uziemiony.Zapewnia to utrzymanie potencjału ziemi na przewodzie ochronnym PE przyłączonym do części przewodzących dostępnych urządzeń elektrycznych w normalnych warunkach pracy instalacji elektrycznej.Możliwie licznie uziemiane powinny być również przewody ochronne PE i ochronno-neutralne PEN.Wielokrotne uziemianie przewodu ochronnego PE i ochronno-neutralnego PEN w układzie sieci TN, w którym stosowane jest samoczynne wyłączenie zasilania, jako ochrona przed dotykiem pośrednim, powoduje:- obniżenie napięcia na nieuszkodzonym przewodzie ochronnym PE lub ochronnoneutralnym PEN, połączonym z miejscem zwarcia,- utworzenie drogi zastępczej prądu zwarciowego w przypadku przerwania przewodu ochronnego PE lub ochronno-neutralnego PEN,- obniżenie napięcia na przewodzie ochronnym PE lub ochronno-neutralnym PEN, który został przerwany (odłączony od punktu neutralnego sieci) i który jest jednocześnie połączony z miejscem zwarcia,- obniżenie napięcia, które może pojawić się na przewodzie ochronnym PE lub ochronnoneutralnym PEN podczas zwarć doziemnych w stacji zasilającej po stronie wyższego napięcia, gdy w stacji wykonano wspólne uziemienie urządzeń wysokiego i niskiego napięcia,- ograniczenie asymetrii napięć podczas zwarć doziemnych. Instalacja elektryczna w budynkach powinna być realizowana w układzie sieci TN-S (przewody L1; L2; L3; N; PE). Nie wyklucza to stosowania w szczególnie uzasadnionych przypadkach układu sieci TT lub IT.Możliwe są dwa rozwiązania rozdzielnic (złącze, rozdzielnica główna) w układzie TN-C-S:- z zastosowaniem czterech szyn zbiorczych,- z zastosowaniem pięciu szyn zbiorczych.Rozwiązania te przedstawiono na rysunku nr 5. Rys. 5. Rozdzielnice w układzie TN-C-SRozdzielnica przedstawiona na rysunku nr 5a może pracować w układzie TN-C lub TN-C-S, natomiast rozdzielnica przedstawiona na rysunku nr 5b może pracować we wszystkich układach TN, a także w układach TT lub IT po odpowiednim, dla danego układu sieci, połączeniu lub rozłączeniu szyny PE z szyną N.Na rysunku nr 6 przedstawiono schemat zasilania pojedynczego budynku (indywidualnego odbiorcy) poprzez zestaw przyłączeniowo-pomiarowy, usytuowany w linii ogrodzenia zewnętrznego posesji. Zestaw ten mieści się w zamkniętej oraz zabezpieczonej przez wpływami atmosferycznymi i osobami niepowołanymi skrzynce. Składa się z dwóch modułów, z których jeden pełni funkcję zakończenia przyłącza, drugi pełni funkcję złącza końcowego.Zestaw umożliwia zainstalowanie listwy zaciskowej do podłączenia przewodów przyłącza sieci zasilającej i przewodów instalacji, zabezpieczenia przedlicznikowego w postaci rozłącznika bezpiecznikowego lub wyłącznika nadprądowego selektywnego - zapewniających selektywność w działaniu urządzeń zabezpieczających, licznika energii elektrycznej oraz ochrony przed przepięciami pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych i łączeń w sieci zasilającej (ograniczniki przepięć stanowiące pierwszy stopień ochrony przeciwprzepięciowej).Bardzo ważną rolę w ekwipotencjalizacji części przewodzących jednocześnie dostępnych w budynku pełni uziemienie przewodu ochronnego PE instalacji elektrycznej. Określa ono potencjał strefy ekwipotencjalnej w budynku. Uziemienie to powinno być wykonane w budynku, a nie z dala od niego, z wykorzystaniem przede wszystkim uziomu fundamentowego.Właściwe jest w związku z tym rozwiązanie przedstawione na rysunku nr 6, na którym rozdzielenie przewodu PEN na przewody PE i N wykonano w zestawie przyłączeniowopomiarowym ZPP, usytuowanym poza budynkiem, a przewód PE przyłączono do szyny PE w tablicy rozdzielczej odbiorcy TRO i uziemiono poprzez główną szynę uziemiającą budynku GSU. Oznaczenia: SZ - sieć zasilająca niskiego napięcia; P - przyłącze; ZPP - zestaw przyłączeniowo- pomiarowy; LZ - listwa zaciskowa; RB - rozłącznik bezpiecznikowy lub wyłącznik nadprądowy selektywny; L - przewody fazowe; O - ogranicznik przepięć; SU - szyna uziemiająca; kWh - licznik energii elektrycznej; TRO - tablica rozdzielcza odbiorcy; wlz - wewnętrzna linia zasilająca; GSU - główna szyna uziemiająca budynku; IK, IW, ICO, IG - instalacje odpowiednio w kolejności: kanalizacyjna, wodna, centralnego ogrzewania, gazowa; KB - konstrukcja metalowa (elementy metalowe konstrukcji budynku, związane na przykład z fundamentem, ścianami); N, PEN, PE - przewody odpowiednio: neutralny, ochronnoneutralny, ochronny lub połączenia wyrównawczego ochronnegoRys. 6. Schemat zasilania w energię elektryczną pojedynczego budynku (indywidualnego odbiorcy)   4. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych Rodzaje ochron przeciwporażeniowych zestawiono w tablicy nr 4.Tablica 4. Rodzaje ochron przeciwporażeniowych Z powyższych zestawień wynika, że obok znanych i stosowanych w kraju środków ochrony przeciwporażeniowej norma PN-IEC 60364 wprowadziła następujące nowe środki ochrony, a mianowicie:a) w równoczesnej ochronie przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim zastosowanie napięć zakresu I w obwodach bez uziemień SELV oraz z uziemieniem PELV. Obwody te dzielą się na napięcia o wartościach:- nie wymagających żadnej ochrony przed dotykiem bezpośrednim,- wymagających ochrony przed dotykiem bezpośrednim.Obwody, w których stosuje się dla potrzeb technologicznych napięcia zakresu I, a które nie spełniają warunków określonych dla obwodów SELV lub PELV, nazywają się obwodami FELV.W obwodach FELV należy zapewnić ochronę przed dotykiem bezpośrednim oraz ochronę przed dotykiem pośrednim taką, jaka jest zastosowana w obwodzie pierwotnym.b) w ochronie przed dotykiem bezpośrednim zastosowanie urządzeń ochronnych różnicowoprądowych o znamionowym prądzie różnicowym nie większym niż 30 mA.Urządzenia te nie stanowią samodzielnego środka ochrony przed dotykiem bezpośrednim i należy je stosować łącznie z innymi środkami ochrony.c) w ochronie przed dotykiem pośrednim zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania (w układzie sieci TN, TT, IT) wraz z zastosowaniem połączeń wyrównawczych dodatkowych (miejscowych).Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania jest realizowana przez:- urządzenia ochronne przetężeniowe (wyłączniki z wyzwalaczami nadprądowymi lub przekaźnikami nadprądowymi, bezpieczniki z wkładkami topikowymi),- urządzenia ochronne różnicowoprądowe (wyłączniki ochronne różnicowoprądowe, wyłączniki współpracujące z przekaźnikami różnicowoprądowymi).Wprowadzone są krótkie czasy wyłączenia. Powoduje to konieczność doboru urządzeń samoczynnego wyłączenia zasilania na podstawie charakterystyk czasowo-prądowych tych urządzeń.Urządzenia ochronne różnicowoprądowe można stosować we wszystkich układach sieci z wyjątkiem układu TN-C po stronie obciążenia (za urządzeniem ochronnym różnicowoprądowym). Urządzenia ochronne różnicowoprądowe spełniają jednocześnie funkcję ochrony budynku przed pożarami wywołanymi prądami doziemnymi. W tym przypadku znamionowy prąd różnicowy urządzenia nie może być większy niż 500 mA.Integralnym elementem samoczynnego wyłączenia zasilania jest zastosowanie połączeń wyrównawczych dodatkowych (miejscowych).Zastosowanie połączeń wyrównawczych ma na celu ograniczenie do wartości dopuszczalnych długotrwale w danych warunkach środowiskowych napięć występujących pomiędzy różnymi częściami przewodzącymi.d) w ochronie przed dotykiem pośrednim zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych.Istotą wyżej wymienionego środka jest niedopuszczenie do pojawienia się napięć dotykowych o wartościach większych niż dopuszczalne długotrwale w danym miejscu lub pomieszczeniu.Przewody nieuziemionych połączeń wyrównawczych powinny w chronionym miejscu lub pomieszczeniu łączyć ze sobą wszystkie części jednocześnie dostępne. System nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych nie powinien mieć połączenia elektrycznego z ziemią przez części przewodzące dostępne lub przez części przewodzące obce.Przy stosowaniu takich połączeń należy wprowadzić rozwiązania zapobiegające narażeniu osób, wchodzących z zewnątrz do przestrzeni objętej wyżej wymienionymi połączeniami, na znalezienie się pod różnymi potencjałami.e) w ochronie przed dotykiem pośrednim zastosowanie separacji elektrycznej. Norma PN-IEC 60364 wprowadziła nowe zasady stosowania separacji elektrycznej, a mianowicie:- w obwodzie separowanym iloczyn napięcia znamionowego (w woltach) i łącznej długości oprzewodowania ( w metrach) nie może przekraczać wartości 100 000 oraz łączna długość oprzewodowania nie może przekraczać 500 m,- w przypadku zasilania z obwodu separowanego więcej niż jednego urządzenia, należy zastosować izolowane, nieuziemione przewody wyrównawcze łączące części przewodzące dostępne tych urządzeń. Przypadek taki przedstawiono na rysunku nr 7. Oznaczenia: B - wyłącznik lub bezpiecznikRys. 7. Zwarcie podwójne w obwodzie separowanymPrzewody wyrównawcze w przypadku wystąpienia zwarcia podwójnego w dwóch różnych urządzeniach umożliwiają przepływ prądu I, powodującego samoczynne wyłączenie zasilania. W przypadku podwójnego zwarcia dwóch części przewodzących dostępnych z przewodami o różnej biegunowości, jak to pokazano na rysunku nr 7, urządzenie ochronne powinno zapewnić samoczynne wyłączenie zasilania w czasie nie dłuższym od podanego w tablicy nr 8.   5. Przewody ochronne W instalacji elektrycznej przewody dzielą się na przeznaczone do:- przesyłu energii elektrycznej,- równoczesnego przesyłu energii elektrycznej i ochrony przeciwporażeniowej,- ochrony przeciwporażeniowej,- funkcjonalnych połączeń wyrównawczych i uziemień.Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie przewody lub żyły w przewodach wielożyłowych, służące do ochrony przed porażeniem, nazywają się przewodami ochronnymi. Jednak potocznie przyjmuje się następujący podział podany w tablicy nr 5.Tablica 5. Podział przewodów ochronnych Przy doborze wymienionych w tablicy nr 5 przewodów, sposobu ich prowadzenia i łączenia, należy kierować się postanowieniami normy.Na rysunku nr 8 przedstawiono przykładowy schemat połączeń ochronnych przy pomocy różnego rodzaju przewodów. Oznaczenia: 1- przewód ochronny PE; 2 - przewód ochronno-neutralny PEN; 3 - przewód uziemienia ochronnego PE; 4 - przewód wyrównawczy główny PE; 5 - przewód wyrównawczy dodatkowy (miejscowy) PE łączący z sobą dwie części przewodzące dostępne; 6 - przewód wyrównawczy dodatkowy (miejscowy) PE łączący z sobą część przewodzącą dostępną oraz część przewodzącą obcą; 7 - przewód wyrównawczy nieuziemiony PE; 8 - główna szyna (zacisk) uziemiająca; 9 - uziom; Z - złącze; T - transformator separacyjny; O - odbiornik w obudowie przewodzącej I klasy ochronności; C - część przewodząca obca; W - rura metalowa wodociągowa główna; B - zbrojenie lub/i konstrukcje metalowe budynkuRys. 8. Schemat połączeń ochronnychW tablicach nr 6 i 7 podano zależności pomiędzy przekrojami przewodów pełniących różnego rodzaju funkcje.Tablica 6. Zależności pomiędzy przekrojami przewodów 1) Przekrój każdego przewodu ochronnego nie będącego częścią wspólnego układu przewodów lub jego osłoną nie powinien być w żadnym przypadku mniejszy niż:- 2,5 mm2 w przypadku stosowania ochrony przed mechanicznymi uszkodzeniami,- 4 mm2 w przypadku niestosowania ochrony przed mechanicznymi uszkodzeniami.2) Przewody ułożone w ziemi muszą spełniać dodatkowo wymagania podane w tablicy nr 7.Tablica 7. Wymagania dla przewodów ułożonych w ziemi 3) Przekrój SPE należy zawsze ustalać, biorąc pod uwagę największy w danej instalacji przekrój przewodu ochronnego4) Dotyczy przewodu połączenia wyrównawczego dodatkowego, łączącego ze sobą dwie części przewodzące dostępne. Przekrój wyżej wymienionego przewodu nie powinien być mniejszy niż najmniejszy przekrój przewodu ochronnego, przyłączonego do części przewodzącej dostępnej.5) Dotyczy przewodu połączenia wyrównawczego dodatkowego, łączącego część przewodzącą dostępną z częścią przewodzącą obcą. Przekrój wyżej wymienionego przewodu nie powinien być mniejszy niż połowa przekroju przewodu ochronnego, przyłączonego do części przewodzącej dostępnej.6) Brak jest obowiązujących danych. Ze względu na pełnioną funkcję, uważa się, że przekrój tego przewodu nie powinien być mniejszy od przekroju przewodu fazowego.7) Dotyczy współosiowej żyły przewodu (kabla).8) Przekrój nie musi być większy od 25 mm2 Cu, lub z innego materiału, lecz o przekroju mającym taką obciążalność jak 25 mm2 Cu.Dane przedstawione w tablicy nr 6 odnoszą się do przewodów różnego przeznaczenia, wykonanych z takiego samego materiału. W przypadku stosowania przewodu o określonym przeznaczeniu z innego materiału należy tak dobrać jego przekrój, aby została zachowana odpowiednia przewodność elektryczna.W szczególnych przypadkach może zachodzić konieczność indywidualnego obliczenia przekrojów poszczególnych przewodów.Przewody ochronne, ochronno-neutralne, uziemienia ochronnego lub ochronnofunkcjonalnego oraz połączeń wyrównawczych powinny być oznaczone dwubarwnie, barwą zielono-żółtą, przy zachowaniu następujących postanowień:- barwa zielono-żółta może służyć tylko do oznaczenia i identyfikacji przewodów mających udział w ochronie przeciwporażeniowej,- zaleca się, aby oznaczenie stosować na całej długości przewodu. Dopuszcza się stosowanie oznaczeń nie na całej długości z tym, że powinny one znajdować się we wszystkich dostępnych i widocznych miejscach.- przewód ochronno-neutralny powinien być oznaczony barwą zielono-żółtą, a na końcach barwą jasnoniebieską. Dopuszcza się, aby wyżej wymieniony przewód był oznaczony barwą jasnoniebieską, a na końcach barwą zielono-żółtą.Przewód neutralny i środkowy powinien być oznaczony barwą jasnoniebieską w sposób taki jak opisany dla przewodów ochronnych.Bardzo ważne jest rozróżnienie połączeń wyrównawczych głównych od uziemień. Aby określone elementy mogły być wykorzystane jako uziomy muszą one spełniać określone wymagania i musi być zgoda właściwej jednostki na ich wykorzystanie. Dotyczy to na przykład rur wodociągowych, kabli itp. Niektóre elementy jak np. rury gazu, palnych cieczy itp. nie mogą być wykorzystywane jako uziomy.Natomiast wszystkie wyżej wymienione elementy powinny być w danym budynku połączone ze sobą poprzez główną szynę uziemiającą, celem stworzenia ekwipotencjalizacji. Aby zrealizować połączenia wyrównawcze nie wykorzystując rur gazowych jako elementów uziemienia, za wystarczające uważa się zainstalowanie wstawki izolacyjnej na wprowadzeniu rury gazowej do budynku jak to przedstawiono na rysunku nr 9. Oznaczenia: PE - przewód ochronny lub połączenia wyrównawczego ochronnegoRys. 9. Połączenia wyrównawcze w budynku mieszkalnym - główne w piwnicy, oraz dodatkowe (miejscowe) w łazience   6. Ochrona przed dotykiem pośrednim przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania A. Układ sieci TN Dla zapewnienia samoczynnego wyłączenia zasilania powinno być spełnione wymaganie: Zs * Ia < I0 gdzie:Zs - impedancja pętli zwarciowej, obejmującej źródło zasilania, przewód fazowy do miejsca zwarcia i przewód ochronny od miejsca zwarcia do źródła zasilania,Ia - prąd powodujący samoczynne zadziałanie urządzenia zabezpieczające w wymaganym czasie (wyłącznika lub bezpiecznika). W zależności od zastosowanego urządzenia jest to prąd:- przetężeniowy, albo- różnicowy, to jest stanowiący różnicę pomiędzy prądem płynącym w przewodzie L i przewodzie N.Maksymalne dopuszczalne czasy wyżej wymienionego wyłączenia, w zależności od napięcia fazowego prądu przemiennego lub napięcia względem ziemi nietętniącego prądu stałego, podano w tablicy nr 8.Tablica 8. Maksymalne czasy wyłączenia w układzie TN Czasy wyłączenia podane w tablicy nr 8 dotyczą obwodów odbiorczych, z których bezpośrednio lub poprzez gniazda wtyczkowe są zasilane urządzenia I klasy ochronności ręczne lub/i przenośne, przeznaczone do ręcznego przemieszczania w czasie użytkowania. Wbodyach rozdzielczych można przyjmować czas wyłączenia dłuższy, lecz nie przekraczający 5 s.Również w obwodach odbiorczych, zasilających jedynie urządzenia stacjonarne lub/i stałe, dopuszcza się czas wyłączenia dłuższy, lecz nie przekraczający 5 s. Jednak w tym przypadku, jeżeli z tej samej rozdzielnicy lub obwodu rozdzielczego, to jest wewnętrznej linii zasilającej, są również zasilane obwody odbiorcze, dla których obowiązują czasy wyłączenia podane w tablicy nr 8, powinien być spełniony przynajmniej jeden z dwóch poniżej podanych warunków:Warunek a)Impedancja przewodu ochronnego pomiędzy rozdzielnicą główną lub wewnętrzną linią zasilającą (wlz) i punktem, w którym przewód ochronny jest przyłączony do głównej szyny uziemiającej, nie przekraczaUl/U0*Zs Warunek b)W rozdzielnicy (lub w wlz) powinny znajdować się połączenia wyrównawcze przyłączone do tych samych części przewodzących obcych co połączenia wyrównawcze główne, które spełniają wymagania dla połączeń wyrównawczych głównych.W przypadkach możliwości bezpośredniego zwarcia przewodu fazowego z ziemią, np. w liniach napowietrznych, napięcie pomiędzy przewodem ochronnym (ochronnoneutralnym) i przyłączonymi do niego częściami przewodzącymi dostępnymi a ziemią, nie powinno przekroczyć wartości napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL.Przykład ten przedstawiono na rysunku nr 10. Oznaczenia: RB - wypadkowa rezystancja wszystkich połączonych równolegle uziomów; RE - najmniejsza możliwa rezystancja styku z ziemią części przewodzących obcych, nie przyłączonych do przewodu ochronnego, przez które może nastąpić zwarcie pomiędzy fazą a ziemiąRys. 10. Zwarcie z ziemią w linii elektroenergetycznejWobec powyższego, aby nie została przekroczona, w przypadku zwarcia takiego rodzaju, wartość napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL, powinna być spełniona zależność: Jeśli UL= 50 V, powyższy wzór przybierze postać:   B. Układ sieci TT     Aby napięcie dotykowe nie przekraczało wartości napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale UL powinno być spełnione wymaganie: RA/sub> * IA < UL gdzie:RA - całkowita rezystancja uziomu i przewodu ochronnego łączącego części przewodzące dostępne z uziomem,Ia - prąd powoduj ]]>//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38444262007-10-09 09:44:11//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38444222007-10-09 09:40:23//gportal.hu/gindex.php?pg=23523340&nid=38444082007-10-09 09:31:11//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818802007-09-18 08:49:28//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818782007-09-18 08:47:20//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818742007-09-18 08:45:06//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818692007-09-18 08:42:11//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818602007-09-18 08:34:19//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818572007-09-18 08:32:38//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818522007-09-18 08:30:12//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818462007-09-18 08:25:11//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818362007-09-18 08:13:15//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37818042007-09-18 07:22:02//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37817992007-09-18 07:07:11//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37817982007-09-18 07:05:57//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37817962007-09-18 07:04:44//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37574622007-09-09 10:37:24//gportal.hu/gindex.php?pg=23029031&nid=37574092007-09-09 10:26:34